Festiwal w Bamendou Un

Ostatni weekend spedzilem na wiejskim festiwalu w miejscowosci Bamendou Un, na ktory zaprosil mnie Bernis, tutejszy MCVP Finance. Festiwal zaczynal sie w sobote rano, wiec w piatek po pracy i malym drinku u mnie dla osob z firmy, w czasie ktorego kilka osob podzielilo sie ze mna refleksja, ze na moim miejscu nigdzie by sie noca nie wybierali, przebralem sie, spakowalem i okolo 10 wieczorem wyszedlem z domu.

Zaraz na pierwszym skrzyzowaniu kierowca przejezdzajacego auta na moj widok opuszcza szybe i, mimo ze jego samochod nie wygladal na taksowke, pyta gdzie chce jechac. Jakos bardzo mnie to nie zaskoczylo, odpowiadam wiec pospiesznie, ze wybieram sie na dworzec autobusowy. 2500 frankow. Nie ma szans, specjalnie dowiadywalem sie wczesniej u Bernisa, ile powinienem zaplacic za transport na dworzec i nie powinno to byc wiecej niz 500. No to kierowca, ze za 1000 moze mnie zawiezc do punktu przesiadkowego, gdzie znajde taksowke dalej. Powtarzam wiec moja cene, a widzac, ze za nim zatrzymuje sie kolejne auto, juz mam machnac na niego reka, gdy rzuca, ze podwiezie mnie za darmo. Nieufny, ale skuszony oferta wsiadam i ruszamy.

Kierowca nazywa sie Caesar i zarabia na zycie pracujac jako nietypowy taksowkarz. Nietypowy, bo nie jezdzi zolta Toyota probujac zlapac przypadkowych ludzi w najbardziej uczeszczanych punktach. Specjalizuje sie w turystach, marynarzach i innych obcokrajowcach przybywajacych do Kamerunu, najczesciej zawierajac z nimi niepisane umowy, ze np przez 2 miesiace bedzie ich podwozil do i z pracy. Podwiezienie mnie traktuje chyba troche jak inwestycje, bo pod koniec wspolnej podrozy wymusza na mnie zapisanie swojego numeru. Tak na wszelki wypadek, gdybym kiedys potrzebowal taksowki.

Co prawda nie podwozi mnie do samego dworca, a jedynie do punktu, gdzie bezczynnie oczekuje na klientow grupa motocyklistow, ale za to pomoga mi wytlumaczyc, dokad zmierzam, i wynegocjowac cene. Okazuje sie, ze dotarcie na dworzec bedzie nieco bardziej zawile niz myslalem. Motocyklista zawozi mnie tylko do kolejnego punktu przesiadkowego, skad dopiero lapie taksowke do Gare Routiere. Jadac przez zaciemniona Douale pomyslalem, ze na dobra sprawe nie mam zielonego pojecia, czy jedziemy tam gdzie trzeba. I ze gdyby tylko kierowca zechcial, moglby mnie wywiezc w jakis ciemny zaulek, a tam okrasc, zgwalcic i zabic, w dowolnej kolejnosci. Nic takiego sie oczywiscie nie dzieje, a po mniej wiecej 20 minutach jazdy wysiadam w okolicach dworca.

Slowem wyjasnienia - nie jest to ten sam dworzec, co ten, z ktorego jechalem do Yaounde. W zasadzie w ogole ciezko to nazwac dworcem. Ot, w pewnym momencie po obu stronach drogi pojawiaja sie autobusy i busiki nalezace do roznych firm i zmierzajace do roznych miejscowosci. Kierowca, wiedzac, ze jade do Dschang, zostawia mnie przed odpowiednia firma, wiec po krotkich [nieudanych] negocjacjach i oplaceniu 4000 frankow moge wsiasc do wlasciwego busa.

Bus jest zniszczony, wokol mrok, a ludzie patrza na mnie troche nieufnie, wiec nie czuje sie zbyt pewnie. Jednak kiedy siada obok mnie mezczyzna w muzulmanskiej czapeczce, od razu sie uspokajam. To efekt wspomnien z Kirgistanu - praktykujacy muzulmanie, ktorych tam spotkalem, zawsze byli bardzo otwartymi i uprzejmymi ludzmi. To tak a propos stereotypow, ktorych mozna sie pozbyc w czasie zagranicznej praktyki.

Niemal wszystkie miejsca sa juz zajete, ale przez dobre pol godziny nie ruszamy, wiec zaczynam sie nieco niecierpliwic. Pytam mojego sasiada, kiedy wyjedziemy i otrzymuje odpowiedz, jakiej powinienem sie spodziewac po lekturze 'Hebana' Kapuscinskiego. Gdy zbiora sie ludzie.

W miedzyczasie ludzie zaczynaja do mnie zagadywac, pytaja, skad jestem, co robie w Kamerunie, dokad jade... Gdy tlumacze, ze jade na festiwal do Bamendou, jedna z pasazerek oferuje, ze pojedzie ze mna. Nie, nie oferuje. Stwierdza. Pojedzie ze mna zobaczyc festiwal, a ja oplace jej podroz. Udaje ze nie rozumiem. Inna zaczyna domagac sie, bym kupil jej wode. Moj francuski wlasnie stal sie na tyle ubogi, bym zrozumial, ze to ona oferuje mi wode. Grzecznie, choc bardzo niepoprawnie gramatycznie odpowiadam, ze nie chce mi sie pic. Po kilku nieudanych probach wytlumaczenia mi o co jej naprawde chodzi, wspolpasazerka sama wychodzi z autokaru i idzie ugasic pragnienie na wlasny koszt.

W trasie musimy sie kilka razy zatrzymac na roznych punktach kontrolnych. Zawsze, gdy tylko bus zaczyna zwalniac, natychmiast otacza nas grupa przydroznych sprzedawcow pomaranczy, mandarynek, orzeszkow ziemnych i innych specjalow. Krzycza, bija w szyby, dobijaja targow. Jesli ktos nie ma drobnych, biora banknoty i znikaja w ciemnosci, by po chwili pojawic sie z reszta. Nie oszukuja, a przeciez wystarczyloby wziac zaplate i zniknac - nikt nie wysiadlby z autobusu, zeby ich gonic.

Jakies pol godziny przed dotarciem do Dschang zatrzymujemy sie na dluzej. Cala jezdnia zablokowana jest pojazdami, w wiekszosci nalezacymi do firm przewozowych, na ulicy pelno jest ludzi, handluja, rozmawiaja, zalatwiaja swoje potrzeby. Jest moze 5. rano, ale ruch na tym prowizorycznym targowisku jest ogromny. Przeciskam sie miedzy pojazdami, a gdy probuje dowiedziec sie, co ma do sprzedania jedna z przekupek, z pomoca mojemu ubogiemu francuskiemu przychodzi anglojezyczny wspolpasazer. Po dobiciu targu [m.in. zmielone orzeszki ziemne zawiniete w torebki z lisci i woda w plastikowym woreczku] zagaduje mojego tlumacza o cel wizyty w Dschang. Jedzie pochowac babcie, palcem wskazuje mi drewniana trumne przytroczona wraz z bagazami innych podroznych do dachu busa. Mowie, ze przykro mi z powodu jej smierci, na co on odpowiada 'No sorry. Congratulations!'. Babcia zyla prawie 100 lat, czas juz byl na nia najwyzszy!

W Dschang jestesmy o swicie, miasto dopiero budzi sie do zycia. Nie musze sie spieszyc do Bamendou, jestem zreszta pewien, ze tam jeszcze wszyscy spia. Na sniadanie kupuje sobie jakas zielona papke z duza kluska jako zagryzka - jedzenie jest ostre, ale da sie wytrzymac. Przechadzam sie troche po miescie, robie kilka zdjec. Gdy ide poboczem, przejezdzajacy bus zwalnia na chwile, drzwi sie otwieraja i osobnik ze srodka krzyczy 'Dokad?'. Autobus zdazyl juz zaczac przyspieszac, jakby kierowca nie wierzyl, ze moge jechac w ta sama strone co on i jego pasazerowie. 'Bamendou'. Pojazd hamuje gwaltownie, a ten, ktory zawolal mnie wczesniej, krzyczy do mnie cene. 500 frankow brzmi rozsadnie, wsiadam wiec i ruszamy dalej.

Bamendou jest wioska o burzliwej historii. Kilkadziesiat lat temu wybuchl tutaj bunt przeciw rzadzacego wowczas rezimowi, co skonczylo sie otoczeniem wioski przez wojsko i fala przemocy. Wojsko wyznaczylo dwa obszary na terenie wsi, gdzie mogli przebywac ludzie. Kazdy, kto znalazl sie poza nimi, byl uznawany za jednego z bojownikow i zabijany na miejscu. Rodziny, ktore nie opuscily swoich domow, zginely w calosci.

Do rozpoczecia festiwalu wciaz zostalo sporo czasu, wiec urzadzam sobie spacer po centralnej czesci wioski. Bardzo rzadko zdarza sie, zeby jakis bialy tu zawital, dlatego mieszkancy przygladaja mi sie z ciekawoscia. Najczesciej napotykajac moj wzrok usmiechaja sie i pozdrawiaja mnie, odpowiadaja tez na moje usmiechy, wiec nie przeszkadza mi to zbytnio. Wiekszosc z nich chetnie pozuje do zdjec, zwlaszcza, ze wszyscy sa zaszokowani obrazem pojawiajacym sie niemal natychmiast na ekranie aparatu.

Wokol tyle jest dzieci! Maluchy stanowia mniej wiecej polowe osob, ktore widze. Bose, w wiekszosci ubrane w byle jakie lachy, jedynie niektore maja na sobie stroje ludowe - zapewne z powodu festiwalu. Wszystie sa mizernej postury, wiele ma wzdete brzuszki... Niektore maja na policzkach plytkie naciecia, czasem w ksztalcie pojedynczych poziomych kresek, czasem podwojnych pionowych. W wiekszosci przypadkow takie naciecia maja sluzyc ochronie przed zlymi zakleciami i duchami.

Wiara w magie jest tu wciaz bardzo rozpowszechniona, a naciecia na twarzach stanowia tylko jeden jej aspekt. W poludnie nie wchodzi sie do tej czesci lasu, gdzie znajduje sie ujecie wody, bo wtedy grasuja tam duchy. Przed rozpoczeciem festiwalu zawsze oplaca sie szamana, aby zapewnic sobie dobra pogode. Szamanow jest w okolicznych wioskach kilku, a do ochrony wybiera sie tylko jednego, wiec natychmiast po jego wyborze inni zaczynaja rzucac zaklecia majace wywolac deszcz. Jezeli deszcz faktycznie spadnie, tegoroczny szaman najprawdopodobniej zostanie za rok zmieniony przez jednego z rywali. Przy drogach i sciezkach co jakis czas napotyka sie male domki z cegiel - miejsca, gdzie sklada sie dary bostwom, aby zapewnic sobie ich przychylnosc.

Tuz przed festiwalem spotkalem sie z innymi praktykantami AIESEC, ktorzy przyjechali na uroczystosc. Matthiew to CEEDer [AIESECowiec na wymianie wewnetrznej w innym komitecie] z Kanady, ktory przyjechal na 4 miesiace do Kamerunu, Monique to Meksykanka na praktyce wolontariackiej w NGO, Lilliane to pol-Niemka, pol-Tajwanka, rowniez wolontariuszka w NGO - obie pracuja w Buea, w anglojezycznej czesci Kamerunu.

Sam festiwal byl dosc rozczarowujacy i przypominal troche polskie festyny malomiasteczkowe. Przemowy dygnitarzy i gry dla tlumu organizowane przez ludzi przyslanych przez MTN, jeden z 2 telekomow w Kamerunie, nie zainteresowaly nikogo z nas. Jedynym jasniejszym punktem byl humorystyczny pokaz ju jitsu, w ktorym 5-letni chlopczyk rozkladal 4 razy wiekszego napastnika w pozorowanych starciach. A poza tym glosna muzyka z glosnikow, zawody w pilke nozna i reczna, wieczorem dyskoteka - zaden szok kulturowy.

Poszlismy wiec do pubu wypic piwko i pogawedzic o naszych wrazeniach z Kamerunu. I tak zszedl nam caly wieczor - rozmowy o jakosci praktyk, o zyciu tutaj, o powodach biedy w Afryce, ale tez o milosci, filmach i seksie. Bardzo otwarcie, bardzo ciekawie, wszak kazde z nas wyroslo w zupelnie innej kulturze. W pewnym momencie rozgladam sie po miejscu w ktorym siedzimy i rzucam luzno, ze takie miejsca jak to sa tak bardzo nie do opisania dla osob, ktore nigdy w nich nie byly. Zdjecia nie oddaja atmosfery takiego miejsca, a slowa? Czy jesli napisze Wam, ze siedzimy na kratach po piwie w izbie, ktora nie ma podlogi tylko ubita ziemie, ktora nie ma sufitu tylko podtrzymywany przez ladwo ociosane galezie dach z blachy falistej, a bar to budka z drewna i drucianej, pordzewialej siatki, to wybrazicie sobie to, co probuje opisac? Nawet jesli dodam, ze w rogu spi kura, obok na niemilosiernie odartym fotelu drzemie jakis facet, a z rzezacych glosnikow wydobywa sie walenie w bebny, to nie wierze, ze bedziecie w stanie wyobrazic sobie to miejsce.

Lilliane sie za mna zgodzila, podobnie Matthew. Monique zmarkotniala. 'Dla mnie' - powiedziala zagadnieta o powody milczenia - 'to jest Meksyk'.

Noc spedzilismy w domu Bernisa, spiac we czworo na jednym lozku. Dom nie wyroznia sie zbytnio wsrod innych - nie ma podlogi, pod stopami mamy jedynie ubita, czerwona ziemie. Czerwone sa tez sciany. Budowa kazdego domu zaczyna sie od polozenia kamieni w roli fundamentow. Nastepnie czerpie sie z wilgotnej gleby ziemie, ktora formuje sie drewniana forma w ksztalt duzych cegiel i zostawia na sloncu do wyschniecia. Skoro ziemia jest czerwona, wiec i sciany domu takie sa.

Po nocy spedzonej w niewygodzie tylko ja mam ochote na poranny spacer z Bernisem [nie ma to jak doswiadczenie z konferencji AIESECowych]. Zaraz za domem napotykamy drzewo guavy. Widzac moje zaskoczenie, Bernis wola swojego mlodszego, moze 8-letniego brata, by zerwal nam kilka sztuk. Maly zwinnie wspina sie po gladkich galeziach drzewa i po chwili rzuca nam kilka niewielkich, zielonych owocow, z zewnatrz przypominajacych limonke. Sa dosc cierpkie i w smaku ledwo przypominaja napoj, ktorym raczylem sie w drodze do Yaounde tydzien wczesniej. No, ale to akurat jest dziko rosnace drzewo, hodowlane odmiany zapewne smakuja lepiej. Znow zastanawiam sie, gdzie tkwi roznica, dlaczego to Kamerun importuje soki z guavy z Malezji, a nie odwrotnie.

Bernis pokazuje mi kolejne drzewo, z owocami przypominajacymi laminowane szyszki. Zacheca mnie, bym sprobowal, ale moje zeby slizgaja sie po ich twardej powierzchni. Jemu tez ugryzienie owoca nie przychodzi latwo, zreszta gra nie jest warta swieczki - skorupka jest niejadalna, wiec trzeba ja wypluc, a pestka zaczyna sie juz 3-4 milimetry pod jej powierzchnia, miazszu prawie nie widac. Kolejnym punktem spaceru jest drzewo planten, czyli owocu, ktore czesto tutaj wystepuje w roli kartofli w czasie posilkow. Wbrew temu, co kilka osob mowilo mi wczesniej, planten nie sa bananami zerwanymi przed dojrzeniem, choc faktycznie trudno jest odroznic jedne od drugich.

No i gwozdz programu - miejsce, skad rodzina Bernisa czerpie wode. Staw. Zawiesista woda pelna wszelkiego widocznego i niewidocznego plugastwa. Kijanki. Pajaki. Nie gotuja jej przed wypiciem.

Przy sniadaniu obchodze sie bez popitki, dopiero po poludniu na targu kupuje sobie butelkowana wode.

Dzien spedzamy na spacerze w pobliskich gorach, gdzie dotarlismy na motorach, po dwoch pasazerow plus kierowca na kazdym, wertepami lokalnych drozek. Ludzie ktorych mijamy machaja nam, usmiechaja sie, dzieciaki biegna za motorami, probuja przybic nam piatki. Zatrzymujemy sie w zagrodce na zboczu gory, gdzie mieszka jedna czesc rodziny Bernisa, w tym takze jego dziadkowie. Wszyscy sa bardzo mili, chetnie pozuja do zdjec, tez nie moga wyjsc z podziwu dla aparatow, ktore natychmiast wyswietlaja zdjecia. Jedynie dzieci sie wstydza, uciekaja przed nami ze smiechem.

Jestesmy na wysokosci okolo 1500 - 1700 metrow, las tropikalny zastapily geste krzewy, gdzieniegdzie przebijaja tez nagie skaly. Idziemy z jakims znajomym Bernisa, ktory toruje nam droge maczeta. Docieramy do skal, skad rozposciera sie piekny widok na doline... Choc moim zdaniem

Do Douali wracam ok. 10 wieczorem w niedziele, potwornie ublocony, ale szczesliwy. Festiwal moze i nie spelnil moich oczekiwan, ale dwa dni na wsi kamerunskiej pozwolily mi odrobine lepiej zrozumiec ten kraj i jego mieszkancow. Tutaj jest zupelnie inaczej niz w Kirgistanie... w Kirgi juz po kilkunastu dniach moglem wrzucac posty mowiaca generalnie o mentalnosci i kulturze tamtejszych ludzi, ktore z perspektywy czasu uwazam za trafne. Jednak sytuacja tego kraju i ludzi tu zyjacych jest tak rozna od tego, do czego jestem przyzwyczajony, ze potrzeba bedzie jeszcze wielu dni i wielu podobnych wycieczek, bym mogl napisac Wam o tutejszych ludziach cos, czego nie bede musial sie potem wstydzic.

Moje wielkie kamerunskie wesele

Planowalem na ten weekend wycieczke do Limbe, nadmorskiego kurortu polozonego w anglojezycznej czesci Kamerunu, ale w piatek zostalem zaproszony na slub jednej z pracownic naszej firmy. Jak juz pisalem, atmosfera w CAC jest bardzo rodzinna, wiec gdy tylko ktos sie pobiera, zaprasza kolegow i kolezanki z pracy i czesto na uroczystosci faktycznie pojawia sie ich spora delegacja. Tradycja jest tez firmowy prezent, na ktory zrzutka prowadzona jest przez nasza recepcjonistke.

Zaproszenia na slub rozeslane zostaly jeszcze przed moim przyjazdem do Kamerunu, a poniewaz nie mialem okazji poznac panny mlodej (ktora jest obecnie na urlopie), wiec tez nie bardzo poczuwalem sie do wziecia udzialu w uroczystosci. Tym niemniej wlasnie w piatek jedna z moich kolezanek zapewnila mnie, ze na pewno Olive bedzie milo jesli wpadne na wesele i brak zaproszenia nie jest zadna przeszkoda. W ten oto sposob w sobote o 6 rano znalazlem sie w taksowce jadacej na dworzec autobusowy w Douali.

Dworzec dzieli sie na 2 czesci - dla VIPow i dla reszty. Czesc dla VIPow przypomina typowy dworzec PKS w 5 - 10 tysiecznym polskim miasteczku, a czesc dla reszty, coz, chcialbym wierzyc ze jest w trakcie remontu, bo wyglada, jakby sie miala zaraz zawalic. Kupujemy wraz z Felicite i Bernardine bilety do Yaounde, stolicy Kamerunu, gdzie ma sie odbyc uroczystosc. Bilet klasy Premium kosztuje 6 tysiecy w jedna strone, ale wiem za co place - autobus jest klimatyzowany, a w cene wliczony jest poczestunek skladajacy sie z drozdzowki z czekolada i napoju. Wsrod puszek i butelek z Cola i Fanta dostrzegam taka, ktora nie przypomina niczego co znam z Polski. Napoj z guavy. Importowany z Malezji. Jak to jest, ze byle kolonie w Azji Poludniowo- Wschodniej potrafily wejsc na sciezke szybkiego postepu, a w Afryce nikomu sie to nie udalo?

Douala jest ogromna, o wiele wieksza niz przypuszczalem. Po dobrych kilkudziesieciu minutach, w czasie ktorych troche przysypialem, pytam mojego sasiada jak sie nazywa miejscowosc, przez ktorej zabudowania wlasnie przejezdzamy. Ten nie moze zrozumiec o co mi chodzi, w koncu niepewnie odpowiada, ze nie wie jaka nazwe nosi ta czesc przedmiesc. Coz, rozwojem tego miasta kieruje zupelnie inna logika niz w przypadku miast europejskich. Nie jest tak, ze biznesowe lub przemyslowe centrum przyciaga ludnosc wiejska do osrodka miejskiego, powodujac budowe osiedli mieszkaniowych i dobrze skomunikowanych z centrum przedmiesc. Wiekszosc mieszkancow w centrum pewnie nawet nie bywa, bo i po co? Przybyli do miasta, bo na wsi nie mogli sie wyzywic, liczac, ze tutaj przetrwanie przyjdzie im latwiej. Gdy dotarli do obrzezy Douali, rozlozyli wszystko co mieli, byle jak, byle gdzie. Potem zbudowali jakis szalas, popychajac granice miasta o kolejnych kilka metrow dalej, kolejni nowoprzybyli rozlozyli sie juz za nimi i tak dalej. Wiekszosc powierzchni miasta wyglada jak morze rownomiernie rozlozonych domkow z cegly, blachy i drewna, bez niemal zadnych punktow orientacyjnych dla niewprawnego oka Europejczyka. A centrum Douali, mimo ze jest to miasto o 2-milionowej populacji, wyglada jak centrum sredniej wielkosci polskiego miasta powiatowego.

Yaounde robi zupelnie inne wrazenie. Centrum sklada sie glownie z luzno rozrzuconych, okazalych budynkow ministerstw, zbudowanych wedlug fantazyjnych projektow, ktore nadaly im ksztalt diamentow i innych wielobokow nie majacych wiele wspolnego z tradycyjnym prostopadloscianem. Stolica Kamerunu rozbudowywala sie w latach 60 i 70, kiedy takie trendy byly modne na swiecie. Podobnie wyglada Skopje, odbudowane po wielkim trzesieniu ziemi w 1963 roku, podobnie wyglada Brasilia, przynajmniej wnioskujac ze zdjec, bo tam [jeszcze] nie bylem. Drogi sa dobrze utrzymane, rowniez ulozone w fantazyjne serpentyny, przypominajace podniebne ulice na ilustracjach z lat 50. przedstawiajacych wizje miast przyszlosci. Jezeli ulica ma skrecic w lewo i przeciac druga, to zamiast zrobic to w najprostszy mozliwy sposob, budowniczowie najpewniej poprowadza ja szerokim lukiem po dlugiej estakadzie z malowniczym widokiem na miasto. Ma to swoj niewatpliwy urok.

W pewnym momencie skrecamy w droge wiodaca pod gore i jedziemy nia kilka minut, caly czas majac po jednej stronie mur z drutem kolczastym. Kierowca po francusku tlumaczy, ze jest to ambasada Francji i ze cala posiadlosc ma 5 hektarow - czyli tyle, ile wynosi srednia wielkosc gospodarstwa rolniczego w Polsce. Zdaje sie, ze ta liczba zrobila na moich kolezankach jeszcze wieksze wrazenie niz na mnie. Upewniam sie u Felicite, czy dobrze zrozumialem. Oczywiscie, ze nie. Kierowca nie mowil o cinq - pieciu, ale o cent - stu hektarach. Zaniemowilem.

Wejscie do kosciola i droga do oltarza usypane sa platkami kwiatow, w lawkach i na krzeselkach juz czeka wiekszosc gosci. Sama swiatynia jest prosta, biale sciany nie sa ozdobione ani obrazami ani rzezbami, tak typowymi dla europejskich rzymskokatolickich miejsc sakralnych. Jedynie swieczniki i wiszacy nad oltarzem krzyz uswietnione sa niewielkimi plaskorzezbami wykonanymi z kosci sloniowej. W glebi sali juz czekaja dwa chory - jeden klasyczny, ktorego czlonkowie ubrani sa w ciemnogranatowe togi, drugi lokalny, skladajacy sie z samych kobiet w prostych, bialych szatach.

Sama ceremonia nie ma w sobie wiele z europejskiego dostojenstwa i szacunku dla powagi chwili. Ludzie krzycza cos do mlodej pary, w kluczowych momentach gwizdza przeciagle wyrazajac swoja radosc i aprobate, lokalny chor spiewa wpadajace w ucho, radosne piesni, do ktorych na dodatek tanczy proste uklady, obejmujace m.in. wymachiwanie patyczkami okrytymi puchem. Akompaniuja im mlodzi mezczyzni wygrywajacy rytmy na drewnianych cymbalach, bebnie afrykanskim i specyficznej grzechotce, kazdy - zdawaloby sie - grajacy to, co akurat mu sie podoba, a jednak wszystko razem zlewa sie w harmonijna calosc. Co jakis czas ktos wbiega na scene i wrzuca pieniadze a to dyrygentowi choru, a to cymbalistom, przychodzi tez taka czesc slubu, gdy mloda para staje z wiklinowymi koszami przed oltarzem, a goscie ustawiaja sie w kolejce, po kolei gratulujac im zaslubin i dokladajac swoja dole do ich dobrobytu.

Po samym slubie jedziemy do centrum miasta, gdzie w pieknie utrzymanym, choc niewielkim parku mloda para robi sobie pamiatkowe zdjecia z goscmi. Ten park to chyba taki tutejszy Wilanow, bo oprocz Olive i jej meza spotykamy jeszcze 2 inne mlode malzenstwa i ich weselnikow, co prowadzi do komicznych sytuacji, gdy goscie mieszaja sie i gubia, a potem, lekko spanikowani, probuja odnalezc swoja grupe.

Ruszamy na uroczysty obiad, w czasie ktorego mam okazje sprobowac wielu lokalnych specjalow, ktorych w wiekszosci niestety nie potrafie nazwac. Jedynymi wyjatkami sa kassawa, w Polsce znana bardziej pod pochodzaca z francuskiego nazwa maniok oraz planten. Kassawe przyrzadza sie miazdzac ja, a uzyskana mase owija sie w liscie tej samej rosliny i gotuje dla uzyskania konsystencji gestego ciasta. Planten zas to po prostu niedojrzale banany, ktore - ugotowane - zastepuja tutaj nasze kartofle w charakterze 'zapychacza'. W czasie calego obiadu mamy okazje ogladac wystep tancerza i tancerki oparty na tradycyjnych afrykanskich motywach oraz posluchac - dosc niezwyklego - zespolu muzycznego. Zespol ow sklada sie z dwoch muzykow, z ktorych jeden gra na kawalku metalowej rury, w ktory stuka drewnianymi paleczkami, a drugi na gitarze elektrycznej. Ale to wlasnie ten drugi stanowi dziwniejszy widok. Otoz ma on przyklejone tasma klejaca do paznokci na palcu wskazujacym i kciuku kawalki plastiku, ktorymi traca struny na wysokosci 18. progu. Specyficzne kostkowanie nadaje jego grze bardzo ciekawe brzmienie.

Po obiedzie 3 godzinna przerwa, gdyz wielu weselnikow przyjechalo Douali, co oznacza, ze tego dnia musieli zerwac sie o 5 rano i powoli zaczyna im sie to dawac we znaki. Wieczorem impreza w wynajetym klubie, znowu duzo dobrego jedzenia i napojow, fajnie grajacy zespol jazzowy [przynajmniej dopoki nie dolaczyl do nich wokalista bez glosu i z improwizacji nie przerzucili sie na weselne smuty] oraz mloda para wkraczajaca przy dzwiekach Vangelisowego motywu z 1492: Conquest of paradise. Chodzilo pewnie o paralele wielkiej podrozy, w ktora wyruszaja mlodzi, choc nie wiem czy ten, kto na to wpadl wie, jaki los spotkal Kolumba po odkryciu Ameryki; a spotkal go trud, znoj i niewdziecznosc. Wie czy nie, dla mnie to polaczenie bylo bardzo zabawne.

Kilkadziesiat minut pozniej parkiet zajmuje zespol muzyczno-taneczny, skladajacy sie z 2 dziewczyn i chlopaka, nastolatkow plasajacych do dynamicznej muzyki z afrykanskim rytmem, oraz moze 20-letniej wokalistki, ktorej wyglad i glos przykuwaja wzrok i nie pozwalaja sie oderwac nawet na chwile. Nie chodzi o to, ze jest ladna, bo nie jest... Ale jej szczupla sylwetka podkreslona obcisla sukienka z cienkiego materialu, dlugie, geste, czarne wlosy z wplecionymi paciorkami, a zwlaszcza jej grubo zakreslone tuszem ciemne oczy po prostu hipnotyzuja. Wyglada, jakby duchem wcale jej tutaj nie bylo. Obled.

Po ich wystepie DJ zapowiada czesc dyskotekowa imprezy, a z glosnikow zaczynaja wylewac sie afrykanskie rytmy. Nie mam pojecia jak sie do tego tanczy, ale bardzo chce sie nauczyc, wiec jestem jednym z pierwszych na parkiecie. Po chwili robi sie naprawde tloczno, a DJ co jakis czas rzuca kilka zdan do mikrofonu, co nie spotyka sie z zupelnie zadna reakcja tanczacych. Az tu nagle, po kolejnych moze 2 zdaniach DJa wszyscy jak na komende odwracaja sie w moja strone, przygladaja sie i klaszcza. Okazuje sie, ze dostalem od DJa pochwale, ze taki bialy, a jednak daje rade. Szok spowodowany tym wydarzeniem zmiata mnie z parkietu na dobre pol godziny.
Aha, dla mnie to juz jest oczywiste, ale dla Was pewnie jeszcze nie - prawie wszedzie, gdzie sie pojawiam, jestem jedynym bialym. Jestem jedynym bialym w pracy, jedynym bialym w supermarkecie, jedynym bialym na ulicy, jedynym bialym na slubie, jedynym bialym na parkiecie. Nic dziwnego, ze sie wyrozniam.

Okolo 3 wracamy do hotelu, a ja z miejsca ide spac. Rano nie musimy sie nigdzie spieszyc, wiec wyleguje sie w lozku do 11, potem prysznic, ogarniecie rzeczy i jedziemy z Felicite na dworzec [Bernardine wrocila wczesnie rano]. Na miejscu okazuje sie jednak, ze bilety na klase Premium na 13:00 sa juz sprzedane, wiec albo musimy czekac do 16, albo pojedziemy o 13:30 autobusem Classic. Dla mnie wybor jest prosty, zwlaszcza, ze Classic kosztuje tylko 3500 frankow.

Classic to dosc dowcipny eufemizm dla jakosci autobusu, ktory za chwile podstawia sie na dworcu. Co tu duzo mowic - pojazd okazuje sie byc tak bardzo classic, ze psuje sie w polowie drogi do Douali. Pasazerowie wysiadaja i bezradnie ustawiaja sie wzdluz drogi czekajac, az ktos sie zlituje i wezmie ich na stopa, oczywiscie bez rezultatu. Poczatkowo nie biore w tym udzialu, cykam zdjecia okolicy i licze po cichu, ze kierowca wynurzy sie za chwile spod autobusu z mina zwyciezcy i pojedziemy dalej, ewentualnie ze niedlugo przyjedzie autobus zastepczy. Czuje sie troche dziwnie w towarzystwie kilkudziesieciu ludzi w rozchelstanych koszulach, gdyz wciaz mam na sobie garnitut i pantofle. Co zaskakujace, tym razem nie jestem jedynym bialym, bo tym samym autobusem podrozuje [choc czas przeszly bylby chyba bardziej na miejscu] biala kobieta po 40tce. Strasznie sie piekli o nasze spoznienie, zarzeka sie, ze pozwie firme, na co ktos ze wspolpasazerow odpowiada, ze to jest Kamerun, na odszkodowanie i tak nie ma co liczyc, a jak bedzie sie tak zachowywac, to przewoznik moze jej nie wpuscic do autobusu zastepczego. Podzialalo.

Ostatecznie podchodze i ja do skraju jezdni. Niemal odruchowo wyciagam przed siebie reke z wzniesionym kciukiem i od razu zatrzymuje sie elegancki mercedes. Nagle dzieje sie cos niesamowitego - caly ten zastygly tlum ludzi, ktory czekal bezczynnie przy drodze az ktos w koncu zdobedzie sie na ten wydatek energetyczny i podniesie reke by zasygnalizowac chec zlapania podwozki, zaczyna biec w kierunku auta. No i pojechalo 3 szczesliwcow.

Nie przejmujac sie zbytnio tym niepowodzeniem zdobywam sie na kolejny wydatek energetyczny zwiazany z podniesieniem reki [ponownie tylko ja] i po kilku minutach znow mam szczescie. Tym razem jestesmy z Felicite lepiej przygotowani do wyscigu i po chwili zajmujemy juz wygodne miejsca z tylu kolejnego Mercedesa. W ciagu 1,5 godziny jestesmy w Douali, oplacamy podwozke [trzeba bylo wylozyc po 2 000], zegnamy sie i kazde rusza w swoja strone.

Tak zakonczyl sie moj pierwszy wyjazdowy weekend w Kamerunie - moze bez jakichs duzych szokow, ale na pewno calkiem przyjemnie. Na kolejny jade na jakies wiejskie swieto, wiec moze byc o wiele ciekawiej :)

Douala - miasto portowe

Moj ojciec zwrocil mi ostatnio slusznie uwage, ze miasta portowe maja w wiekszosci swoj wlasny, dosc specyficzny klimat. Szczecin na przyklad, gdy moj ojciec przyjechal do niego na studia w 1981 roku, nazywany byl 'miastem dziwek, cinkciarzy, UBekow i marynarzy'.

W Douali nie spotkalem na razie tylko UBekow.

Zlodzieje wynagrodzili mi to z nawiazka.

Witamy w Douali - miescie portowym!

Miasto dziwek...
Douala to jedna wielka kurwiarnia.

Nie, nie uzyje innego slowa, nie ogranicze sie eufemizmami, nie zajrze do slownika. Kilka osob, z ktorymi rozmawialem i korespondowalem przed i zaraz po przyjezdzie staralo mi sie to juz wczesniej przekazac w zawoalowanej formie, ale w zyciu bym sie nie domyslil, co zastane.

Kurwiarnia. Tak, to slowo, ktore idealnie oddaje to, co dzieje sie w miescie.

Nie chodzi nawet o to, ze prostytutek jest tu po prostu bez liku. Ze czasem, gdy akurat nie zlapie taksowki od razu pod praca i musze przejsc ze dwie przecznice, zdaze w tym czasie zostac zaczepiony przez 3 kobiety. Nadmienie tylko, ze nie licze tutaj tych, ktore zaledwie cmokaja na moj widok, bo to tutaj czesta forma przyciagania uwagi, takze w handlu ulicznym, wiec kto wie, moze akurat chca sprzedac mi orzeszki ziemne. Licze tylko te, ktore zastepuja mi droge i slodziutkim glosem pytaja "sa va?" ["jak leci?"], a kiedy mijam je bez slowa, probuja mnie zatrzymac lub odslaniaja czesc swych wdziekow. A jest przeciez dopiero 19 i jestesmy w centrum miasta!

Stare i mlode, smukle i grubaski. Wiele naprawde ladnych. Inne takie, ze az sie chce uciec na druga strone ulicy. Cen nie znam, ale mysle, ze miedzy 5 a 15 tys frankow za noc.

No ale przeciez napisalem, ze wcale nie chodzi o prostytutki.

Otoz moi drodzy, taniec godowy samca homo sapiens rasy kaukaskiej wokol samicy rodem z Douali, rozpisany na poszczegolne etapy najbardziej szczegolowo jak sie da, wraz ze wszysktimi niuansami i istotnymi dla powodzenia tego procesu drobiazgami znajdziecie ponizej.

1. Znalezc sie w polu widzenia samicy.
2. Sukces!

Nieskomplikowane, prawda? Na tyle nieskomplikowane, ze czasem mozna przez pomylke zostac uznanym za zainteresowanego.

Wybralismy sie grupa osob z pracy na clubbing w piatek. Prowadza mnie do jednego klubu, zamawiamy piwo i siadamy przy kontuarze: Eugene, Melissa, ja i Ruben. Nagle ktos klepie mnie po plecach, wiec odwracam sie myslac, ze to jeden z kumpli, ktorzy maja do nas dolaczyc. A tu prosze - jakas niewysoka murzynka koniecznie chce mnie poznac. Troche skolowany bakam, ze nie mowie po francusku. Jej najwyrazniej to nie przeszkadza i lamana angielszczyzna koniecznie probuje dowiedziec sie, jak mam na imie. Odpowiadam wiec i milkne, liczac, ze dziewcze sobie za chwile pojdzie. Ona jednak nie daje mi spokoju, az w pewnym momencie pyta mnie, czy Melissa to moja dziewczyna. Eureka! Spogladam na Melisse pytajacym wzrokiem, a widzac, ze chyba wie o co mi chodzi, odpowiadam, ze tak. Moja nowa znajoma rzuca cos do Melissy i oddala sie pospiesznie. Widac nagle stalem sie o wiele mniej interesujacy.

W tym klubie spedzilismy, chilloutujac sie, jakies 1,5h. To znaczy reszta sie chilloutowala, a ja srednio co 15 minut musialem sobie radzic z nowymi znajomymi co, zwazywszy, ze glupio mi bylo caly czas powolywac sie na Melisse, stawalo sie momentami bardzo uciazliwe.

Potem przenieslismy sie do chyba najbardziej lanserskiego klubu w miescie, Royal, gdzie wejsc mozna praktycznie tylko grupa i to tylko, jesli kazdy wylozy po co najmniej 5 tys. Tutaj na szczescie na parkiecie bylo ok, poza tym zawsze mozna sie odsunac lub odwrocic, wiec w zasadzie jedynymi niebezpiecznymi momentami byly przejscia z i na parkiet oraz wycieczki do toalety.

Gdyby okazalo sie, ze kobiety w Douali po prostu leca na Europejczykow jak dzikie, to jeszcze przeciez nie bylby powod, zeby okreslac miasto tak niepochlebnie jak to zrobilem. Gorzej, ze gdybym uwierzyl w to, ze nagle zaczalem wygladac jak Brad Pitt i rzeczywiscie sprowadzil jakas do domu, to najprawdopodobniej rano musialbym sie rozliczyc z nocnych igraszek.

Gdy uslyszalem o tym po raz pierwszy, nie moglem do konca w to uwierzyc. Zwlaszcza, ze powiedzial mi o tym lysiejacy Francuz pod 40-tke, ktory jeszcze chwile wczesniej sliniac sie obmacywal kelnerke ze slowami "Zona i dzieci wyjechaly na wakacje. Nareszcie mozna sie zabawic" w elitarnym (3,5 tys za piwo!) barze kolo mnie. Niezbyt plynnym (jesli nie liczyc alkoholu w wydychanym powietrzu), choc dosc poprawnym angielskim instruowal mnie, ze trzeba "widywac sie" w tym samym czasie z co najmniej dwiema dziewczynami i nie pozwalac zadnej byc ze soba dluzej niz miesiac. No i wytlumaczyl mi, ze zawsze rano trzeba sypnac 10 000 - 20 000. Zastanawialem sie na ile jego slowa moga byc miarodajne, wiec zapytalem kumpli z pracy, jak to z tym jest. Potwierdzili, choc podali kwoty w granicach 5 000 - 10 000. Nawet nie zapytalem, czy oni tez placa, czy sa to moze ceny tylko dla bialych. Chyba nie chce wiedziec.

Jak to jednak warto poznawac nowych ludzi, niezaleznie od ich sposobu prowadzenia sie. Pewnie gdybym poszedl do klubu bez tej wiedzy, bylbym bardzo dumny z powodzenia, jakim ciesze sie wsrod dziewczat o kasownikach w oczach.

...cinkciarzy...
Kamerun, jak zreszta wszystkie kolonie francuskie w srodkowej i zachodniej Afryce, ma ustalony sztywny kurs wobec Euro (wczesniej franka francuskiego), zas obrot waluta jest reglamentowany. Do jak absurdalnych sytuacji moze to prowadzic obrazuje historia dewaluacji franka srodkowoafrykanskiego. Dokonuje sie ich niezwykle rzadko, od lat 50. bodaj tylko 3 razy, za to ostatnia uciela tutejszemu frankowi polowe wartosci. Rozumiecie? Waluta z dnia na dzien stala sie o polowe tansza.
Reglamentacja sprawia, ze pieniadze trzeba wymieniac na ulicy, u roznych pogodnych i absolutnie nie kryjacych sie ze swoim fachem handlarzy. Ich duze skupisko znajduje sie przed hotelem Akwa, najbardziej elitarnym i najdrozszym hotelem w miescie. Wymieniac mozna wiekszosc najpopularniejszych walut (niestety, nie zlotowki), co ciekawe, po dosc uczciwym kursie. Dwa tygodnie temu dostalem 480 frankow za kazdego dolara i jest to dokladnie taki kurs, jaki byl (dzis, co prawda) oficjalnie podawany. Nie wiem, czy fluktuacje byly w miedzyczasie duze, ale mysle, ze nie wieksze niz 3%.

...złodziei...
Zacznijmy od tego, ze niemal wszyscy tutaj staraja sie zedrzec ze mnie kase. Przejazdy taksowka za 2 stowy skonczyly sie z dniem, w ktorym zaczalem sam nimi jezdzic. Teraz juz wiem, ze o ile nie ustale ceny przed wsiasciem do samochodu, to do czasu jazdy bede musial doliczyc 5-10 minut na negocjacje na koniec, po ktorych i tak bede musial zaplacic ze 400. W czesci restauracji i knajp w menu nie ma cen, a kelnerki zadaja ode mnie srednio 2 razy wiecej niz od innych. Ludzie podchodza na ulicy proszac o pieniadze, potrafia byc strasznie natarczywi, kiedy jedni przestaja, podchodza kolejni i tak w kolko, az sie odechciewa wychodzic na miasto. Nawet ochrona przy bramie do mojego apartamentowca czasem prosila o stowke albo dwie. Zdecydowanie, choc uprzejmie odmawialem i na szczescie przestali.

To zebractwo na ulicy potrafi przyjac niebezpieczne formy. W niedziele spacerowalem po Akwa, najbardziej chyba reprezentacyjnej ulicy miasta, kiedy dwoch malych urwisow podbieglo do mnie i zaczelo domagac sie pieniedzy. Wsadzilem rece do kieszeni, co by chronic portfel, ale jeden z maluchow (wpatrujac sie w moja twarz blagalnym wzrokiem) chyba tego nie zauwazyl i siegnal po niego. Nadzial sie na moja reke, co nie przeszkodzilo mu zgrywac dalej biednego zebraka dopoki nie przeszedlem przez jezdnie.

Ale to pikus. We wtorek wyszedlem z kolacji ze znajomymi w centralnej czesci Akwa, wraz ze mna wyszla Collette, praktykantka z Wybrzeza Kosci Sloniowej. Byla moze 9:30, na pewno przed 10 wieczorem, zaden tam srodek nocy. Collette miala jechac w jedna strone, ja w przeciwna, ale zaproponowalem, ze poniewaz jest ciemno, to poczekam z nia na taksowke po jej stronie ulicy. I wtedy zaczela sie akcja.

Podchodzi do nas jakis chlopak, moze 16 lat i prosi o pieniadze. Nie reagujemy, wiec odchodzi i znika gdzies w ciemnosciach. Po chwili podbiega do nas jakis dzieciak, ktory wydaje mi sie dziwnie znajomy. To ten sam, ktory probowal mnie skroic dwa dni wczesniej. Mowie mu, ze nie ma szans, zebym mu dal pieniadze. Podnosze wzrok, a tu przede mna 4 jego kolegow, w tym 2 dryblasow mojego wzrostu. Osaczyli nas polkolem. Chca pieniedzy.

Sytuacja wyglada kiepsko. Za nami zaparkowane samochody. Przed nami oni. Taksowki nie chca sie zatrzymac. Sytuacja jest patowa. Zupelnie nie wiem co zrobic. Zwlaszcza, ze ze mna wciaz jest Collette.

W koncu po prostu ruszamy przed siebie, miedzy nimi, przez jezdnie.

Nie zatrzymuja nas, nie ida za nami. Kiedy jestesmy po drugiej stronie jezdni, odwracamy sie. Tamtych juz nie ma.

Odetchnelismy, a Collette zaczyna mnie przepraszac mowiac, ze nie wiedziala, ze tutaj tak jest, ze przeciez ona mieszka w Douali juz dobre pol roku i nigdy sie jej to nie zdarzylo. Ustalamy, ze wezmiemy taksowke do mnie, a potem ona juz cos zlapie do siebie.

I wtedy znow pojawia sie ten maly demon. Tym razem ma ze soba tego Pierwszego, ktory nas zaczepil i jeszcze innego, troche wyzszego ode mnie... i na pewno lepiej zbudowanego. Ten staje dokladnie przede mna, zebym nie mogl zlapac taksowki, Pierwszy staje za nami, maly jest przy mojej prawej rece, ktora mam wsadzona do kieszeni z portfelem. Znowu pat, znowu taksowki przejezdzaja nie zatrzymujac sie, a duzy z lekko zmruzonymi oczami domaga sie pieniedzy.

Nagle maly przeklada reke pod moim ramieniem i lapie mnie za dlon, ktora mam na portfelu. Ten z tylu lapie za portfel. Instynktownie odkrecam sie przez lewe ramie. Pierwszy puszcza. Maly traci rownowage i leci za moim barkiem. Wciaz trzyma za dlon.

Collette daje malemu w pysk, przebiega obok dryblasa i zatrzymuje przejezdzajaca taksowke. Wsiada. Duzy zastawia mi droge, odpycham go, Pierwszy szarpie mnie za reke, probuje zerwac ja z portfela. Wsiadam, ale drzwi sa wciaz otwarte. Pierwszy blokuje je cialem, wciaz szarpie mnie za reke. Taksowka nie rusza, Collette krzyczy na kierowce. Toczymy sie, ale wtedy Pierwszy zastawia sie i probuje wyciagnac mnie z auta. Odwijam sie do srodka samochodu, tamten traci rownowage, puszcza.

Jedziemy. Nikt sie nie odzywa.

...i marynarzy.
Coz, marynarzy tak naprawde nie spotkalem, zreszta Douala wraz z szybkim wzrostem liczby ludnosci utracila czesciowo swoj charakter miasta zyjacego z morza. Nie przelozylo sie to, jak widac, na zmiane kultury mieszkancow.

Miejsce niegdysiejszych marynarzy zajeli pracownicy kontraktowi roznych spolek, najczesciej francuskich, zwiazanych z wydobywaniem i obrotem surowcami. Kolonizatorzy dzisiejszego swiata. Jednego takiego juz Wam przedstawilem.

Na pytanie, ile czasu siedzi w Kamerunie, odpowiada krotko "8 lat. Za dlugo". Siedzimy w barze, jest sroda, wiec knajpa swieci pustkami. Wlasnie wprowadzilem sie do mojego mieszkania i postanowilem troche poznac okolice i napic piwa w jakims przyjemnym miejscu. Braziliana Tropicana to pierwszy bar, jaki napotkalem. Wciaz mysle kategoriami europejskimi, wiec stwierdzam, ze wyglada ok, choc bez przesady, siadam na stolku przy kontuarze i zamawiam piwo. Pytam o cene i o malo nie krztusze sie pierwszym lykiem marki "33". 3500 frankow.

Francuz klei sie do wszystkich dziewczyn pracujacych w barze. Po tym jak naobmacywal sie kelnerki, zaczal lapac za reke barmanke i cos jej obiecywac. Ona wdzieczy sie do niego, choc niespecjalnie dobrze wychodzi jej udawanie. Na parkiet wychodza 4 tancerki w brazylijskich strojach karnawalowych i zaczynaja bujac sie do dudniacej muzyki z glosnikow. Nie wiem czy w calym klubie uzbiera sie z 10 gosci, ale praca to praca. Po skonczonym show podchodza podrygujac do mojego Francuza i krzyczac 'motivators! motivators!' czekaja na zachete do pomachania biustem specjalnie dla niego. On wyciaga jakies laminowane kupony i otrzymuje, co chcial. Pytam kelnerki, co to za motywatory, na co ona wyciaga spod lady wydrukowane karty z logo klubu o nominalach od 1000 do 5000 frankow. Mowi mi, ze jesli chce, to moze zaraz zawolac dziewczyny do mnie, abym je zmotywowal. Odpalam jej, ze poki nie mam 40 lat, brzucha i lysiny nie bede uciekal sie do motywatorow. Nie jestem pewny czy zrozumiala.

Sympatyczna kobieta swoja droga. Ma prawie 30 lat, choc nie wyglada, zreszta wciaz bardzo trudno mi ocenic wiek u tutejszych kobiet. Od ponad 2 lat pracuje w klubach nocnych, choc zdaje sie ze dopiero od niedawna jako barmanka. Nie pytam o szczegoly. Przed barami nocnymi byla kelnerka w restauracjach, ale rzucila to, bo tutaj lepiej placa. Ma coreczke, 8-latke, choc nie widuje jej za czesto - pracuje przez szesc nocy w tygodniu, a w ciagu dnia mala jest w szkole.

Chyba nie do konca slusznie interpretuje moje zainteresowanie, bo w pewnym momencie pyta, czy jesli to ona dla mnie zatanczy, to dostanie motywatory. To byl moj pierwszy wieczor na miescie (to bylo ponad tydzien temu), wiec po prostu uznalem, ze trafilem w nieodpowiednie miejsce. Podziekowalem, zaplacilem i wyszedlem.

Miasto grzechu
Na koniec chce Wam wyjasnic, ze nie cierpie na negatywne objawy szoku kulturowego, nie mam dosc tego miejsca ani swojej praktyki, co wiecej, ciesze sie, ze Douala jest tak intensywnie rozna od czegokolwiek, czego dotychczas zaznalem. Ostatnie 2 tygodnie byly niesamowicie intensywnie, poznalem ponad 100 osob, dowiedzialem sie wiele o tym zakatku swiata i ludziach tutaj, a wciaz jeszcze tyle przede mna... A to, ze miasto pokazalo mi swoja brzydsza twarz wcale nie odbiera mu uroku.

Dzisiejszego posta dedykuje Bertowi, ktore caly czas krecil sie kolo mnie, gdy pisalem. Znacie Berta? Opowiem Wam o nim nastepnym razem.

Nareszcie w Kamerunie

Basen. To pierwsze skojarzenie jakie mialem po ladowaniu. Wedlug informacji podawanych na pokladzie samolotu, temperatura powietrza to ok 25 st. Celsjusza. Faktycznie nie jest goraco, raczej parno. Wrazenie przebywania w szatni na basenie podkreslane jest tez przez drobne kafelki, jakimi wylozone jest lotnisko. Jakos nie moge przyzwyczaic mojego umyslu do mysli, ze po wyjsciu z budynku nie bede mogl odetchnac swiezym powietrzem.

Na lotnisku wszystko przebiega sprawnie. Pokazuje paszport i karte szczepienia przeciw zoltej febrze i zostaje poinstruowany, by odebrac bagaz, a potem zglosic sie do policji lotniskowej. W holu jest tloczno. Szukam wzrokiem kogos, kto moglby mnie oczekiwac. Nie jest to proste, bo ludzie zlewaja mi sie w jedna czarna mase, dojrzenie trzymanych przez nich kartek jest niemal niemozliwe. Nagle podchodzi do mnie jakis chlopak, wyciaga reke i mowi, ze jest Mark. Witam sie z nim i przedstawiam sie rowniez - nie jestem pewien, czy oczekiwal mnie, czy po prostu dojrzal okazje do zarobienia kilku groszy. Czeka ze mna na bagaz, potem prowadzi do kobiety, ktora sprawdza czy bagaz faktycznie nalezy do mnie. Prowadzi mnie do biura policji lotniskowej. Idzie kilka metrow przede mna, i to z moja walizka, a ja staram sie nadazyc za nim myslac ze zgroza, co by bylo, gdyby nagle zaczal wyrywac do przodu. Kilka maluchow zaczepia mnie z pytaniem, czy moga jakos pomoc.

W biurze policji lotniskowej spotykam Wilfreda, ktory zaczyna rozmawiac z policjantem o mojej wizie. Cala procedura, lacznie z wycieczka do kantora, zeby wymienic pieniadze, trwa moze 15-20 minut. Kiedy juz mamy sie zbierac do biura wchodzi drugi policjant i zaczyna cos mowic wskazujac glowa na mnie. Wylapuje tylko pojedyncze slowa, wsrod nich - oczywiscie - le blanc, "bialy". Wilfred mowi mu, ze nie znam francuskiego. No i sie zaczyna.

Nowy policjant z usmiechem zadaje mi jakies pytania, przy ktorych drugi z nich i Wilfred chichocza pod nosem. A ja znowu wylapuje tylko pojedyncze slowa, wsrod nich "femme". No tak, to samo bylo w Kirgistanie - zarty na temat pieknych lokalnych kobiet uwodzonych przez obcokrajowcow, zyczenia znalezienia zony itp. Zreszta po chwili Wilfred potwierdza moje przypuszczenia. Okazuje sie, ze policjanci zyczyli mi znalezienia wielu zon w Kamerunie (wielozenstwo jest tutaj, przynajmniej wedlug tradycji, dozwolone). Odpowiadam powoli po angielsku, ze moja waliza nie pomiesci zbyt wielu kobiet. W koncu dochodzimy do konsensusu - bede mogl zabrac jedna jako partnerke, a jeszcze dwie do walizy. I tym konczy sie moja wizyta w biurze policji.

Okazuje sie, ze Mark przez ten czas czekal na zewnatrz. Oczekuje ode mnie zaplaty za pomoc. Mam w reku plik banknotow 10,000 frankow srodkowoafrykanskich, reszta po wykupieniu wizy. Nie kumam jeszcze do konca ile sa warte, wiec pytam Wilfreda, ile powinienem mu dac. Wilfred rozmawia przez chwile z Markiem, nie moga dojsc do porozumienia, Mark chce widocznie stanowczo za duzo. Wilfred mowi do mnie 'Let's go' i rusza. Mark obskakuje nas po drodze, gestykulujac zywiolowo i podniesionym glosem domagajac sie zaplaty. W koncu wsiadamy do taksowki, ale Mark trzyma drzwi, kolo niego pojawia sie jeszcze dwoch jego kolego i wszyscy domagaja sie kasy. Kierowca rusza powoli, Mark przytrzymuje drzwi, wiec uderzamy nimi o jakis stojacy samochod. "Kaplica" mysle sobie, a tu nic - zero reakcji ze strony taksowkarza. Zatrzymuje sie tylko i zaczyna brac udzial w dyskusji. Nic nie kumam, ale chyba chodzi o to, ze uwaza, ze powinienem zaplacic. Wilfred sie z nim spiera, w koncu wyciaga 1,500 frankow i daje wyrostkom. Nareszcie ruszamy.

Troche rozmawiamy po drodze, ale glownie wlepiam wzrok w obrazki za szyba. Jeszcze na pokladzie samolotu dopadla mnie taka chwila zwatpienia, czy nie okaze sie, ze Douala to po prostu troche bardziej zacofane miasto typu europejskiego, czy nie okaze sie, ze moja praktyka bedzie doswiadczeniem porownywalnym z odbyciem stazu w, nie wiem, Skierniewicach czy Tomaszowie Jakimkolwiek. Ale to co roztacza sie przede mna w ogole nie przypomina Europy. Zrujnowane domy, ludzie jezdzacy kompletnie poobijanymi samochodami i motorami, zero zasad...

Ale o tym w jakiejs bardziej zebranej formie w kolejnym poscie. W ogole kolejne posty beda juz mniej narracyjne, a bardziej opisowe, wiec nie martwcie sie dlugoscia tego i poprzedniego.

Jak NIE pojechalem do Kamerunu...

Powiem od razu, ze ten post bedzie malo interesujacy dla wiekszosci z Was, bo opisze w nim tylko pseudoprzygode, jaka mialem w zwiazku z formalnosciami na lotnisku w Warszawie.

Ale, ale - od poczatku. 16 kwietnia wyslalem maila do TN managera (osoby zajmujacej sie praktykodawca ze strony AIESEC) w sprawie stazu w firmie CAC, ktory znalazlem w naszym systemie komuterowym. 20 kwietnia bylismy juz w zasadzie dogadani, firma tez juz stwierdzila, ze im odpowiadam, wiec od strony AIESECowej wszystko bylu juz niemal gotowe.

25 kwietnia - wyslalem Stephanie (TN managerowi) maila z pytaniem, czy powinienem zaczac proces aplikowania po wize. Tego samego dnia dostalem odpowiedz:

"for the visa..

Don;t worry.. you will have it at the airport (for 1 month) then CAC will arrange for your residence permit."

Mimo to sprawdzilem jeszcze jak wyglada procedura wyrabiania wizy na kilku polsko- i obcojezycznych stronach, wlaczajac w to strone polskiego MSZ. Wszystkie te zrodla potwierdzaly wersje Stephanie, zreszta nie spodziewalem sie niczego innego. Tak wiec nasza komunikacja skoncentrowala sie na rzeczach takich jak wymagane szczepienia, praca, ktora bede wykonywal itp. Zaczalem tez mailowac z Malwina, Polka, ktora byla w Kamerunie prawie pol roku na praktyce wolontariackiej, oraz Andriejem, Ukraincem, ktory byl praktykantem w mojej firmie kilka miesiecy temu. Pozalatwialem rozne drobiazgi, w stylu miedznarodowego prawa jazdy, ot tak, bo przeciez moze sie przydac. Tak naprawde bylem do tego wyjazdu przygotowany lepiej, niz moglbym przypuszczac.

Wilfred (ktory przejal obowiazki Stephanie) byl ze mna w stalym kontakcie, dowiadywal sie, kiedy przylatuje i wytlumaczyl mi, ze potrzebuje tych danych, by zostawic podanie o wyrobienie mi wizy na lotnisku. Kamerun to jeden z najlepiej rozwinietych komitetow narodowych AIESEC w Afryce, organizujacy ponad 50 praktyk dla zagranicznych studentow rocznie, wiec bylem przekonany, dzieki ich doswiadczeniu o nic sie nie musze martwic. Zwlaszcza, ze Wilfred jest w AIESEC tutaj szefem wszystkich szefow (czyli MCP), w AIESEC juz bodaj 4 lata i generalnie robi wrazenie osoby bardzo 'do rzeczy'.

Kiedy przyjechalismy ze Swietka w piatek, 13 lipca (huhuhu) na lotnisko, bylo jeszcze zdrowo przed odprawa - chcielismy przejsc przez formalnosci jak najszybciej, zeby ewentualnie miec czas na drobne przepakowanie (w torbach bylo jakies 3 kilo nadbagazu, ale mialem nadzieje, ze ze wzgledu na dlugosc mojego pobytu w Kamerunie pracownicy lotniska przymkna na to oko). Ustawilem sie w kolejce jako pierwszy i gdy tylko rozpoczely sie odprawy, podszedlem do lady. Sympatyczna pani po sprawdzeniu biletu wklepala cos do komputera i zapytala, czy mam wize do Kamerunu. Odparlem wiec zgodnie z prawda ze nie i opisalem jej cala procedure, czyli ze na lotnisku w Douali juz czeka pismo o moim przylocie, dzieki czemu wyrobie sobie wize na miesiac, a potem - juz na miejscu - beda mogl ja przedluzyc na okres do pol roku. Sympatyczna pani odpowiedziala, ze musi sie z kims skonsultowac i zadzwonila po pracowniczke sekcji wizowej Okecia. Ta - nadmienie, ze juz nieco mniej sympatyczna - pani, gdy tylko mnie zobaczyla, zapytala, czy wiem, ze na wjazd do Kamerunu potrzebna jest wiza.

"To Kamerun nie jest czlonkiem Unii Europejskiej?" - pozostawalo mi odpowiedziec, robiac mine bezbrzeznego zdziwienia, aby dopasowac sie do wyobrazenia kobiety o moim IQ. Nie zrobilem tego jednak i spokojnie (jeszcze) wytlumaczylem pani, jak wyglada sytuacja, czyli ze jade do pracy, ze wszystko zaaranzowala organizacja, ktora takich praktyk organizuje kilkadziesiat rocznie, a takze przedstawilem jej ponownie caly schemat postepowania wizowego, wraz z podaniem cen wiz. Kobitka na to, ze nie wpuszcza mnie na poklad samolotu, o ile nie mam promesy wizowej. Nie powiem, cala ta sytuacja zaczela mnie solidnie stresowac.

Nieco-mniej-sympatyczna-pani odeszla gdzies, a ja w tym czasie zadzwonilem do Wilfreda z pytaniem, co to wszystko znaczy. On, zaspany, bo Kamerunie bylo jeszcze dobrze przed 7, nie bardzo wiedzial o co mi chodzi. Poradzil mi, zebym wytlumaczyl ludziom na lotnisku jak wyglada procedura. No, ale to juz przeciez zrobilem. W takim razie powinienem powiedziec im, ze AIESEC w Kamerunie robi wiele praktyk co roku i jeszcze sie nie zdarzyly takie problemy z wylotem. Hm... To tez juz przeciez zrobilem. Wilfred obiecal, ze postara sie odebrac ten list, ktory zostawil na lotnisku w mojej sprawie i przefaksowac go na lotnisko. Nie wygladalo to najlepiej, w Kamerunie bylo przed 7, a lotnisko w Douali to nawet nie Okecie, zeby pracowac w takich godzinach.

Szczerze mowiac nie chcialo mi sie wierzyc, zeby Polacy, przy swoim generalnie elastycznym podejsciu do procedur, widzac, ze jestem kompetentny jesli chodzi o proces wizowy w Kamerunie (w szczegolnosci wiem, ze do Kamerunu wiza jest jednak potrzebna) mogli mnie nie puscic.

Nieco-mniej-sympatyczna-pani przyszla po jakims czasie z wygladajaca-bardzo-powaznie-pania, ktorej z kolei powiedzialem, ze jesli jest taka potrzeba, to moge przedstawic list zapraszajacy od firmy oraz wszystkie pozostale dokumenty potrzebne do wyrobienia wizy na miejscu. Pani obiecala, ze sprawdzi jeszcze raz, czy moge leciec i oddalila sie. Dzwonilem i SMSowalem do Wilfreda, wciaz chyba jednak bardziej poirytowany tym trwajacym juz dobra godzine horrorem niz zdenerwowany mozliwoscia skreslenia mnie z listy pasazerow.

W-b-p-p wrocila i powiedziala, ze jednak bez promesy mnie nie pusci. Zaoferowala w zamian, zebym poszedl do Swissa i przebukowal lot. Poprosilem, zeby poszla ze mna. Po drodze zapytalem, dlaczego w zasadzie nie chca mnie puscic, przeciez to ja ponosze ryzyko nie zostania przyjetym do kraju. Odpowiedziala, ze jesli nie bede mial wymaganych dokumentow, to urzednicy w Douali moga zazadac od Swiss odszkodowania. Zapytalem wiec, czy jesli wytlumacze pracownikom przewoznika jaka jest sytuacja, to czy oni moga sie zgodzic na moja odprawe. W-b-p-p zachnela sie, ale odpowiedziala, ze owszem, choc watpi, czy beda chcieli zrobic cos innego, niz ona radzi. Jej rola to po prostu bycie doradca w takich sytuacjach.

Weszlismy do biura Swiss i w-b-p-p przywitala sie slowami "Dzien dobry paniom. Pan tutaj nie ma promesy, wiec go nie puscimy."

Doradca...

Wiec jednak nigdzie nie polecialem.

1,5 godziny nerwow i poczucie jakiejs takiej bezsily sprawilo, ze przez reszte dnia bylem nieobecny. Kto zawinil? Czy ja cos przegapilem? Czy to wina AIESEC na miejscu? Pracownikow lotniska? Generalnie staram sie internalizowac poczucie odpowiedzialnosci za to, co dzieje sie w moim zyciu. Wiec jednak ja nie dopilnowalem... Ale dlaczego nigdzie nie natrafilem na informacje na temat wymaganej promesy do Kamerunu?

Wszystkie kraje w jakich dotychczas bylem albo nie wymagaly wizy od Polakow (UE, Kirgistan, Balkany), albo mozna ja bylo wyrobic w kraju, w ktorym akurat bylem (Uzbekistan, Rosja). Generalnie niezle sie czuje z formalnosciami, kiedys np na granicy z Bialorusia bylem lepiej poinformowany od celnikow jesli chodzi o procedury wizowe w ZBiRze (choc Niezgi pewnie nie wspomina tego tak rozowo ;)). A tutaj cos takiego...

Bilet przebukowalem na kolejny piatek. Jeszcze tego samego dnia zadzwonilem do sekcji wizowej na Okeciu, by dowiedziec sie, jak taki dokument powinien wygladac. Potem napisalem do Wilfreda w tej sprawie. Wilfred na poczatku tygodnia zlozyl aplikacje na lotnisku w Douali, otrzymal podpis i przeslal mi zeskanowany dokument w srode wieczorem.

W czwartek rano podsylam go do sekcji wizowej na Okeciu z prosba o potwierdzenie jego waznosci. Odpowiedz - nie, dokument sie nie nadaje. Dzwonie do nich, odbiera jakis facet (na maila odpisywala mi kobieta, Anna Palka). Pytam co jest nie tak, tlumacze jeszcze raz, ze nikt na dobra sprawe w tym Kamerunie nie wie o co chodzi, ze to jest przeciez dokument podpisany przez urzednika lotniskowego. W koncu ustalamy, ze jesli w tym samym dokumencie zamiast "ask for your assistance" bedzie "ask you to confirm" w sprawie wyrobienia wizy, to bedzie ok. Hm, jesli urzad wydajacy wize (policja lotniskowa) podpisal, ze pomoze przy wyrobieniu wizy, to chyba... No niewazne, pisze i dzwonie do Wilfreda w tej sprawie, on mowi, ze postara sie to ad hoc zalatwic. Ja w tym czasie dzwonie do jakiegos biura podrozy zapytac, jak oni wyrabiaja promesy. Coz, oni wyrabiaja wizy przez partnerska firme w Kamerunie. Ambasada Kamerunu w Rosji nie odbiera, biuro w Bonn jest wiecznie zajete, biuro ds. wspierania turystyki w Kamerunie we Francji nie wie nic o promesie, ambasada w Paryzu nie odbiera, ambasada w Wielkiej Brytanii tez nic nie rozumie - albo wyrabiam wize w jakiejs ambasadzie, albo lece i probuje na lotnisku. Jaka promesa?

Skolowany, dostaje wreszcie po poludniu dokument od Wilfreda. Juz bardziej explicite sie tego napisac nie da: biuro stwierdza, ze jesli bede mial wazny paszport, potwierdzenie szczepienia przeciw zoltej febrze, ubezpieczenie i 93 USD, to wyrobia mi wize.

Do Warszawy mam jechac nocnym. Generalnie szacuje, ze pociag moze sie spoznic do 2 godzin, potem nie zdaze oplacic doplaty do biletu i sie odprawic. Tymczasem pociag startuje ze Szczecina Glownego z 40 minutowym opoznieniem, tylko po to, by zatrzymac sie za 5 minut na kolejne 20 minut, podjechac jeszcze ze 3 kilometry i zatrzymac nastepne na 20 minut. Jakis pociag przed nami sie wykoleil. Konduktor nie chce mi powiedziec o ktorej realnie mozemy byc w Warszawie. To jakis spisek...

Jednak ruszamy, w Szczecinie Dabiu jestesmy z ponad 1,5 godzinnym opoznieniem. Mam juz dosc, ide spac.

Jednak zdazylem. Na lotnisku horroru czesc kolejna. Przy odprawie ponownie pytanie o promese, wiec daje nowy dokument wyslany przez Wilfreda. Pani za bardzo sie on nie podoba, wiec wzywaja... Anne Palke, ktora rozpoznaje w pismie to samo, ktore wczoraj odrzucila. Klaruje jej, ze wcale nie, ze rozmawialem z jej kolega dzien wczesniej i pismo jest zmienione zgodnie z jego zyczeniem. Panna Anna znika z dokumentem i wraca gdzies po 20 minutach. Jej pierwsze slowa "Nie mam dla pana dobrych wiadomosci" faktycznie nie wroza nic dobrego. No i slysze, ze znowu nie polece. Powtarzam wiec, ze rozmawialem z jej kolega, na co pani Ania mi przerywa i mowi, ze ona z nim rozmawiala i na pewno nic takiego nie powiedzial.

Nozem ja..?

Nie dosc ze maja mnie za idiote, to jeszcze za klamce lub schizofrenika. Naprawde mam tego dosc, ale starajac sie (ze srednim powodzeniem) zachowac spokoj powtarzam moja mantre, ze nikt w Kamerunie, ani ich przedstawicielstwach z ktorymi rozmawialem, nie wie nic o zadnej promesie, ze chce zeby mnie puscili, ze organizacja, praca itp. W koncu pani Ania dzwoni do swojego szefa i tlumaczy mu moja sprawe mnie wiecej tak: "Bo pan tutaj ma aplikacje w ktorej prosi o wyrobienie wizy, podpisana nieczytelnie przez jakas osobe, ktorej nie znam". Koszmar jakis, doradcy-decydenci i samodzielni modyfikatorzy pism. Ciekawe czy zdusilaby z testu werbalnego 20 centyli.

Szef mowi gora dwa zdania i sie rozlacza, a pani Ania - niepyszna - oddaje mi dokument mowiac, ze szef wyrazil zgode, ale dla niej to wcale nie wyglada na dokument urzedowy. Jej kolezanka mowi, ze mozna jeszcze zadzwonic do kogos innego, moze on sie nie zgodzi. Horror! Boze, zaraz zacznie sie szukanie na lotnisku kogos, kto moglby sie nie zgodzic. Pracownikow jest duzo, kogos na pewno uda sie namowic.

Pani Ania chwile sie wacha, powtarza, ze dla niej nie jest to dokument urzedowy, ale kaze mnie odprawic.

Na zakonczenie powiem, ze wize na lotnisku w Kamerunie wyrobiono mi w 15 minut, bez najmniejszych problemow, wrecz z pocalowaniem w raczke, ze byla wczesniej informacja o moim przylocie. Na zakonczenie urzednik pozyczyl mi znalezienia wielu zon w Kamerunie i sie pozegnalismy.

Epilog jest taki: nigdy wiecej nie lece z Okecia do panstwa, do ktorego nie bede mial wizy. Cala ta zabawa w telefony miedzynarodowe i przebukowywanie biletow kosztowala moja rodzine kolo 1000 zl, a jesli doliczyc utracone wynagrodzenie, to ponad 1500 zl. Wszystko to po to, bym mogl sie stac byc moze jedynym posiadaczem promesy do Kamerunu na swiecie.

I rady dla Was:
1. Nawet jesli wszyscy twierdza, ze formalnosci sa dopelnione, to trzeba sie upewniac w biurze wizowym na Okeciu. Oni wiedza lepiej.
2. Rozmowy z pracownikami nagrywac.
3. Tak chyba najprosciej - z Okecia nie latac.

Ciekawe ile osob dotarlo do konca tego posta. Nie planowalem, ze bedzie az tak dlugi, ale na samo wspomnienie wciaz mnie nosi. Trauma po prostu no...

Ale spoko, kolejne posty beda juz o Kamerunie. Obiecuje.